{"id":1795,"date":"2011-12-15T08:25:00","date_gmt":"2011-12-15T08:25:00","guid":{"rendered":"http:\/\/codexcalixtinus.es\/2011\/12\/15\/le-livre-de-saint-jacques-ou-liber-sancti-jacobi-codex-calixtinus-francais\/"},"modified":"2026-10-29T14:50:21","modified_gmt":"2026-10-29T14:50:21","slug":"le-livre-de-saint-jacques-ou-liber-sancti-jacobi-codex-calixtinus-francais","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/facsimil.club\/en\/le-livre-de-saint-jacques-ou-liber-sancti-jacobi-codex-calixtinus-francais\/","title":{"rendered":"Le Livre de Saint Jacques ou Liber Sancti Jacobi (Codex Calixtinus) Francais"},"content":{"rendered":"<div dir=\"ltr\" style=\"text-align: left;\">\n<div align=\"center\">\n<div style=\"clear: both; text-align: center;\"><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0; margin-top: 0;\">\n<table align=\"center\" cellpadding=\"0\" cellspacing=\"0\" style=\"margin-left: auto; margin-right: auto; text-align: center;\">\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"text-align: center;\"><a href=\"http:\/\/3.bp.blogspot.com\/--LK0ejzwHos\/T0O7yzdxfJI\/AAAAAAAAASU\/z5RwzBxp9yc\/s1600\/Solemniacodexcalixtinus.jpg\" style=\"margin-left: auto; margin-right: auto;\"><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" border=\"0\" src=\"http:\/\/3.bp.blogspot.com\/--LK0ejzwHos\/T0O7yzdxfJI\/AAAAAAAAASU\/z5RwzBxp9yc\/s640\/Solemniacodexcalixtinus.jpg\" height=\"426\" width=\"640\" \/><\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"text-align: center;\">\n<table align=\"center\" cellpadding=\"0\" cellspacing=\"0\" style=\"margin-left: auto; margin-right: auto; text-align: center;\">\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"font-size: 13px;\">Libro I Codex Calixtinus facs\u00edmil.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<div style=\"font-size: medium; line-height: 16px; margin-bottom: 0px; margin-top: 0px;\"><br class=\"Apple-interchange-newline\" \/><\/p>\n<div style=\"clear: both; text-align: center;\"><object width=\"320\" height=\"266\" class codebase=\"http:\/\/download.macromedia.com\/pub\/shockwave\/cabs\/flash\/swflash.cab#version=6,0,40,0\" data-thumbnail-src=\"https:\/\/i.ytimg.com\/vi\/3_pfSIvkSTU\/0.jpg\"><param name=\"movie\" value=\"https:\/\/www.youtube.com\/v\/3_pfSIvkSTU?version=3&#038;f=user_uploads&#038;c=google-webdrive-0&#038;app=youtube_gdata\" \/><param name=\"bgcolor\" value=\"#FFFFFF\" \/><param name=\"allowFullScreen\" value=\"true\" \/><embed width=\"320\" height=\"266\"  src=\"https:\/\/www.youtube.com\/v\/3_pfSIvkSTU?version=3&#038;f=user_uploads&#038;c=google-webdrive-0&#038;app=youtube_gdata\" type=\"application\/x-shockwave-flash\" allowfullscreen=\"true\"\/><\/object><\/div>\n<p><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt;\"><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\"><b><i>Codex                              Calixtinus (Viant)<\/i><\/b><\/span> <\/div>\n<\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<b>&nbsp;&nbsp;Le                              Livre de Saint Jacques ou Liber Sancti Jacobi (Codex                              Calixtinus)<\/b><\/span>                             <\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\"><b>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Florence                              VIANT<\/b><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Master                              SIB 2\u00e8me ann\u00e9e Option R\u00e9seaux d\u2019information et Document                              \u00e9lectronique 2005 &#8211; partie 2<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\"><b>1.                              Introduction<\/b><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;Le                              Liber Sancti Jacobi, appel\u00e9 aussi Codex Calixtinus                              en raison de sa pr\u00e9face attribu\u00e9e au pape Calixte                              II, est compos\u00e9 de cinq livres. Le plus ancien manuscrit,                              probablement r\u00e9alis\u00e9 entre 1130 et 1140, se trouve                              aujourd&#8217;hui aux Archives de la Cath\u00e9drale de Compostelle.<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;Un                              recueil de textes en l&#8217;honneur de l\u2019ap\u00f4tre saint                              Jacques et un r\u00e9pertoire de miracles forment le                              livre I et II. Le Livre III traite de la Translation                              et des C\u00e9l\u00e9brations de saint Jacques \u00e0 Compostelle.                              Le livre IV (ou Chronique du Pseudo-Turpin) narre                              l\u2019histoire de Charlemagne et de Roland. Enfin, le                              Guide du P\u00e8lerin de Saint Jacques de Compostelle                              forme le Ve livre. Ce dernier livre contient un                              m\u00e9moire sur le p\u00e8lerinage \u00e0 Saint-Jacques de Compostelle.<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;Ce                              travail a pour principale mission d\u2019\u00e9tablir une                              pr\u00e9sentation \u00e0 la fois synth\u00e9tique et exhaustive                              de cette oeuvre, en faisant le point tout d\u2019abord                              sur ses nombreuses d\u00e9nominations et sur les diff\u00e9rents                              manuscrits existants. Puis, le contenu des cinq                              livres du Codex Calixtinus sera pr\u00e9sent\u00e9. En derni\u00e8re                              partie, nous aborderons la question de son ou ses                              auteurs et de la raison de sa r\u00e9daction.<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\"><b>2.                              L\u2019aspect mat\u00e9riel du Codex Calixtinus<\/b><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;Selon                              le dictionnaire Gaffio 34, codex signifie \u00abtablette                              \u00e0 \u00e9crire, livre, registre, \u00e9crit\u00bb.. Le codex,                              c\u2019est-\u00e0-dire le livre en cahier, appara\u00eet au Ier                              si\u00e8cle apr\u00e8s J.C et succ\u00e8de ainsi au volumen, le                              livre en rouleau. Ce nouveau format ne s\u2019imposera                              qu\u2019\u00e0 partir du Ve si\u00e8cle apr\u00e8s J.C.<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\"><b>2.1.                              La question de ses noms<\/b><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;Les                              noms Codex Calixtinus, Liber sancti Jacobi ou la                              traduction fran\u00e7aise Livre de saint Jacques ne sont                              pas d\u2019origine, les deux derniers \u00e9tant des inventions                              du XXe si\u00e8cle. En effet, initialement, le livre                              \u00e9tait appel\u00e9 Jacobus, du nom de l\u2019ap\u00f4tre Jacques;                              ce nom apparaissant dans le po\u00e8me au-dessus de l\u2019incipit                              de la<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">lettre                              du pape Calixte.<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;Le                              nom <b><i>Codex Calixtinus ou Liber Calixtinus<\/i><\/b> vient de                              l\u2019habitude de nommer les manuscrits anciens par                              le nom de leur auteur, mais cette d\u00e9nomination n\u2019est                              pas qu\u2019une commodit\u00e9 de langage; en effet, comme                              le souligne A. Moisan \u00abParce qu\u2019il est pr\u00e9sent\u00e9                              sous l\u2019autorit\u00e9 du pape Calixte II (1119-1124),                              le manuscrit est connu sous le nom de Liber Calixtinus.                              Cette glorieuse attribution assura le succ\u00e8s de                              l\u2019oeuvre au Moyen Age, mais quand la critique eut                              reconnu que cette attribution n\u2019\u00e9tait pas authentique,                              le manuscrit fut victime de d\u00e9saffection et de m\u00e9pris:                              le Liber Calixtinus fut consid\u00e9r\u00e9 comme une compilation                              incoh\u00e9rente\u00bb.<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\"><b>2.2.                              Les diff\u00e9rents manuscrits<\/b><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;Le                              manuscrit du Codex Calixtinus conserv\u00e9 aux Archives                              du Chapitre de la cath\u00e9drale de Compostelle se pr\u00e9sente                              comme le manuscrit le plus ancien et le plus complet                              du Liber sancti Jacobi. C\u2019est un parchemin de format                              295&#215;215 mm. et r\u00e9dig\u00e9 en minuscule du XIIe si\u00e8cle.                              Des passages de ce manuscrit ont \u00e9t\u00e9 arrach\u00e9s,<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">puis                              recopi\u00e9s, rajout\u00e9s\u2026 Cependant apr\u00e8s la restauration                              de ses cinq livres en 1966, nous pouvons affirmer                              qu\u2019il comporte un total de 225 folios recto verso.                              Des ajouts y ont \u00e9t\u00e9 apport\u00e9s : tables des mati\u00e8res                              et quelques notes dans sa marge.<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;De                              ce manuscrit a \u00e9t\u00e9 fait une dizaine de copies dont                              les plus connues sont:<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&#8211;                              Le manuscrit 99 du fonds Ripoll des Archives de                              la Couronne d\u2019Aragon \u00e0 Barcelone, qui comprend 86                              folios de format 280&#215;138 mm avec 26 lignes par pages.                              Il aurait \u00e9t\u00e9 copi\u00e9 \u00e0 partir du Codex Calixtinus                              aux alentours de 1172-1173 par un moine de l\u2019abbaye                              b\u00e9n\u00e9dictine Sainte-Marie de Ripoll.<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&#8211;                              Le manuscrit 334 du fonds Alcoba\u00e7a de la Biblioth\u00e8que                              Nationale de Lisbonne, class\u00e9 fin XIIe &#8211; d\u00e9but XIIIe,                              en parchemin, de format 347&#215;230 mm en 215 folios.                              C\u2019est une copie presque compl\u00e8te du Codex, mais                              dont l\u2019ordre initial ne pas \u00e9t\u00e9 respect\u00e9. Elle aurait                              \u00e9t\u00e9 faite entre 1152 et 1160.<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\"><b>3.                              Pr\u00e9sentation synth\u00e9tique du contenu du Liber<\/b><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;Le                              Liber sancti Jacobi n\u2019a pas \u00e9t\u00e9 \u00e9crit pour \u00eatre                              lu page apr\u00e8s page, mais consult\u00e9 au besoin, quotidiennement,                              psalmodi\u00e9 peut-\u00eatre pendant les repas en commun                              des moines. Cela appara\u00eet clairement en d\u00e9taillant                              la structure de ce livre.<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\"><b>3.1.                              La lettre du Pape Calixte II<\/b><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;Une                              lettre occupant les deux premiers folios ouvre le                              livre. L\u2019auteur, qui se pr\u00e9sente comme le pape Calixte                              II, raconte la mani\u00e8re dont il collecta de nombreux                              t\u00e9moignages au sujet des bienfaits de saint Jacques.                              Cette lettre est adress\u00e9e \u00e0 l\u2019assembl\u00e9e de la basilique                              de Cluny et \u00e0 Diego Gelmirez, archev\u00eaque de Compostelle.<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\"><b>3.2.                              Livre I<\/b><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;Le                              premier livre du Codex Calixtinus est consacr\u00e9 \u00e0                              la r\u00e9forme du culte de saint Jacques \u00e0 Compostelle.<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">Il                              d\u00e9bute au verso du deuxi\u00e8me folio (juste apr\u00e8s la                              lettre) et s\u2019interrompt au recto du folio 139. De                              par sa taille, c\u2019est le livre le plus important                              du Codex. Les premiers feuillets comportent la table                              des mati\u00e8res (avec ses trente et un chapitres).                              <\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;Ensuite,                              viennent les sermons (vingt chapitres), qui contiennent                              des indications de lecture pour les messes, avec                              les dates de celles-ci. Puis, trois chapitres forment                              l\u2019office, toujours avec des indications sp\u00e9ciales                              pour chanter les messes \u00e0 certaines dates. Des port\u00e9es                              (en notation m\u00e9di\u00e9vale) accompagnent cet office                              et le missel qui les suit sur sept chapitres. Un                              suppl\u00e9ment, compos\u00e9 de textes avec notations musicales,                              forme le dernier chapitre du livre.<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;Il                              est important de mentionner que la plupart de ces                              pi\u00e8ces sont dites cr\u00e9\u00e9es par Calixte II, mais que                              certaines sont attribu\u00e9es \u00e0 d\u2019autres auteurs, notamment                              \u00e0 Aimeri Picaud (Aymeric ou Aimery selon les chercheurs).<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;Selon                              A. Moisan, c\u2019est dans ce livre que \u00able r\u00e9dacteur                              r\u00e9alise le but essentiel de son entreprise, donner                              \u00e0 l\u2019un des trois grands p\u00e8lerinages de la chr\u00e9tient\u00e9                              la liturgie solennelle qu\u2019il r\u00e9clame et qui lui                              manque en ce d\u00e9but du XIIe si\u00e8cle\u00bb.<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\"><b>3.3.                              Livre II ou \u00abLivre des Miracles\u00bb<\/b><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;Le                              Livre II, \u00e9galement appel\u00e9 Liber Miraculorum, \u00able                              livre des miracles\u00bb, s\u2019\u00e9tend du folio 140 au                              folio 155. Il comporte un prologue, argumentum Calixti,                              et une table des mati\u00e8res. Les miracles narr\u00e9s dans                              ce livre sont au nombre de 22 et se situent tous                              dans les r\u00e9gions \u00e9voqu\u00e9es dans le Guide du p\u00e8lerin                              (Livre V) ce qui pousserait \u00e0 croire que l\u2019auteur                              de ces deux livres ne serait qu\u2019une seule et m\u00eame                              personne.<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;Ce                              deuxi\u00e8me livre repr\u00e9sente la suite logique du premier.                              En effet, \u00ables deux Passions du livre I et                              les deux Translations du livre III encadrent le                              recueil de miracles, l\u2019ensemble reconstituant en                              quelque sorte le sch\u00e9ma en usage dans l\u2019hagiographie\u00bb.<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\"><b>3.4.                              Livre III<\/b><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;Le                              troisi\u00e8me livre, assez peu connu, est le plus court:                              folios 155 \u00e0 162. Il ne comporte que quatre chapitres                              et d\u00e9bute \u00e9galement par un prologue et un sommaire.                              Ce livre cl\u00f4t la partie liturgique et hagiographique                              du Codex. Il traite de la translation du corps de                              saint Jacques de J\u00e9rusalem \u00e0 Compostelle. Il \u00e9tablit                              ensuite un calendrier des f\u00eates liturgiques (Chap.                              III) avec un appendice sur les \u00abtrompettes\u00bb                              de saint Jacques (Chap. IV).<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;A                              partir de ce troisi\u00e8me livre, le Liber sancti Jacobi                              change de th\u00e9matique, bien que saint Jacques en                              soit toujours le fil conducteur: \u00abSi dans sa                              premi\u00e8remoiti\u00e9, le Codex Calixtinus est un bon t\u00e9moin                              du culte des saints au Moyen Age, l\u2019autre moiti\u00e9                              est une composition originale comprenant le r\u00e9cit                              de la conqu\u00eate de l\u2019Espagne par Charlemagne et le                              Guide du p\u00e8lerin de Saint-Jacques\u00bb.<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\"><b>3.5.                              Livre IV ou \u00abChronique du Pseudo-Turpin\u00bb<\/b><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;Ce                              livre a longtemps \u00e9t\u00e9 appel\u00e9 Chronique de Turpin                              en raison du nom dont il est sign\u00e9: Archev\u00eaque de                              Turpin. Puis, il a \u00e9t\u00e9 rebaptis\u00e9 Chronique du Pseudo-Turpin                              parce qu\u2019il a \u00e9t\u00e9 d\u00e9montr\u00e9 au XXe si\u00e8cle que ce                              livre avait \u00e9t\u00e9 faussement attribu\u00e9 \u00e0 ce personnage                              historique. En effet, selon la Chanson de Roland,                              l\u2019archev\u00eaque Turpin serait mort \u00e0 Roncevaux.<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;Ce                              livre peut \u00eatre consid\u00e9r\u00e9 comme \u00e0 part, car \u00e0 l\u2019origine                              il n\u2019a pas \u00e9t\u00e9 num\u00e9rot\u00e9. Il aurait \u00e9t\u00e9 ins\u00e9r\u00e9 plus                              tardivement \u00e0 l\u2019ensemble du Codex. De plus, le Guide                              du p\u00e8lerin \u00e9tait lui num\u00e9rot\u00e9 \u00abLiber IV\u00bb.                              Malgr\u00e9 tout, les copies anciennes (de Ripoll et                              d\u2019Alcoba\u00e7a) permettent d\u2019attester sa pr\u00e9sence dans                              le Codex \u00e0 cet endroit pr\u00e9cis.<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;La                              Chronique s\u2019\u00e9tend du folio 163 au folio 191 et comporte                              26 chapitres.<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;Egalement                              nomm\u00e9 Historia Turpini, le livre IV relate l\u2019histoire                              de Charlemagne et de Roland dans le style des Chansons                              de Geste. Son but semble donc, au travers de l\u2019exemple                              (dans le sens de l\u2019Exemplum latin) de Charlemagne,                              d\u2019encourager la reconqu\u00eate de l\u2019Espagne opprim\u00e9e                              par la domination arabe. Bien qu\u2019elle se situe \u00e0                              mi-chemin entre l\u2019oeuvre \u00e9pique et l\u2019oeuvre religieuse,                              elle contraste nettement de par son style et son                              propos avec les trois premiers livres du Codex:                              \u00abEn regard des autres sections du Liber sancti                              Jacobi o\u00f9 de nombreux textes hagiographiques et                              liturgiques visent \u00e0 c\u00e9l\u00e9brer la gloire de l\u2019Ap\u00f4tre                              et de son p\u00e8lerinage, l\u2019Historia Turpini [\u2026] est                              avant tout une narration des campagnes men\u00e9es par                              Charlemagne en Espagne et en Aquitaine pour repousser                              les ennemis de la chr\u00e9tient\u00e9\u00bb.. Il semblerait                              donc qu\u2019il s\u2019agisse d\u2019une sorte \u00abd\u2019oeuvre de                              propagande\u00bb, un appel \u00e0 la croisade sainte,                              o\u00f9 Compostelle est remplac\u00e9 par J\u00e9rusalem. Saint                              Jacques en est le fil conducteur; il donne le d\u00e9part                              de la qu\u00eate lors d\u2019une apparition en vision \u00e0 Charlemagne                              et il en est le but: d\u00e9livrer son tombeau et lib\u00e9rer                              sa terre de l\u2019occupation mozarabe.<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;La                              particularit\u00e9 de ce texte est de m\u00ealer deux mati\u00e8res,                              chevaleresque d\u2019une part et religieuse d\u2019autre part.                              L\u2019aspect militaire et spirituel, voire moralisateur                              forment un m\u00e9lange qui a parfois d\u00e9concert\u00e9 les                              critiques. A qui est vraiment destin\u00e9 le Liber sancti                              Jacobi ? Pourquoi un livre de type Chanson de Geste                              est-il ins\u00e9r\u00e9 dans un livre hagiographique ? Ce                              que les critiques s\u2019accordent \u00e0 dire, c\u2019est que                              cette Chronique a \u00e9t\u00e9 r\u00e9dig\u00e9e par un clerc fran\u00e7ais,                              sans doute Aimeri Picaud, un pr\u00eatre originaire de                              Parthenay-le-Vieux. Ainsi, le livre ayant \u00e9t\u00e9 r\u00e9dig\u00e9                              par un clerc et en latin, la langue savante par                              excellence, il est une certitude qu\u2019il ne pouvait                              s\u2019adresser \u00e0 tout le monde. Cependant, la pr\u00e9sence                              d\u2019un tel r\u00e9cit, mettant en sc\u00e8ne des h\u00e9ros aussi                              exemplaires que populaires, tels que Charlemagne,                              Roland ou Olivier, a s\u00fbrement servi au succ\u00e8s du                              Codex Calixtinus en popularisant en quelque sorte                              la religion catholique.<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;Ce                              livre a en effet connu un \u00e9norme succ\u00e8s, en t\u00e9moignent                              139 manuscrits plus ou moins complets diffus\u00e9s en                              latin et en plusieurs langues, contrairement \u00e0 la                              partie liturgique, qui elle resta pratiquement inconnue.<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\"><b>3.6.                              Livre V ou \u00abGuide du p\u00e8lerin\u00bb<\/b><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;Le                              dernier livre, le Guide du p\u00e8lerin, \u00e0 l\u2019origine                              titr\u00e9 \u00abLiber IV\u00bb, est donc le cinqui\u00e8me                              opus du Liber sancti Jacobi. Il s\u2019\u00e9tend du folio                              192 au folio 213 et contient onze chapitres. Ce                              fut la premi\u00e8re section du Codex a avoir \u00e9t\u00e9 traduite                              en 1938 par Jeanne Vieillard.<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;Ce                              livre contient un m\u00e9moire sur le p\u00e8lerinage \u00e0 Saint-Jacques                              de Compostelle. Il est souvent pris pour la totalit\u00e9                              du Codex, alors qu&#8217;il n&#8217;en constitue que le 1\/10e.                              Il est aussi le plus connu et le plus \u00e9tudi\u00e9 apr\u00e8s                              la Chronique de Turpin. Tel un \u00abguide touristique\u00bb,                              il renseigne le p\u00e8lerin sur les itin\u00e9raires pour                              entreprendre le p\u00e8lerinage de Saint Jacques de Compostelle.                              C\u2019est une oeuvre pittoresque qui donne aux lecteurs                              modernes un t\u00e9moignage int\u00e9ressant du mode de vie                              et des pens\u00e9es au Moyen Age.<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;Quant                              \u00e0 l\u2019auteur du Guide, les critiques ne semblent pas                              encore d\u2019accord sur la question, mais deux noms                              ressortent: Hugues le Poitevin, chroniqueur de V\u00e9zelay,                              selon B. Gicquel, ou Aimeri Picaud, le pr\u00eatre, selon                              A. Moisan et E. Filhol.<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\"><b>3.7.                              Les suppl\u00e9ments<\/b><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;A                              la suite du Livre V, on retrouve diff\u00e9rents suppl\u00e9ments                              occupant quarante-deux folios du Codex qui furent                              vraisemblablement ajout\u00e9s par la suite. On y retrouve                              des hymnes avec des notations musicales, attribu\u00e9s                              \u00e0 divers personnages, provenant en majorit\u00e9 de V\u00e9zelay                              ou de Cluny.<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\"><b>4.                              Par qui a t\u2019il \u00e9t\u00e9 \u00e9crit et pourquoi ?<\/b><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\"><b>4.1.                              Qui est l\u2019auteur du Codex ?<\/b><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;L\u2019attribution                              d\u2019un auteur \u00e0 un ouvrage du Moyen Age quel qu\u2019il                              soit est souvent une t\u00e2che ardue pour les critiques.Une                              chose est certaine, l\u2019auteur est un homme d\u2019\u00e9glise                              fran\u00e7ais.<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;Ainsi                              malgr\u00e9 l\u2019\u00bbomnipr\u00e9sence [\u2026] du nom du pape Calixte                              II (1119-1124), \u00e0 qui est nomm\u00e9ment attribu\u00e9e la                              r\u00e9daction de presque la moiti\u00e9 du Liber, dont les                              trois quart du Sermonnaire, justifiant le titre                              habituellement donn\u00e9 au manuscrit galicien: Codex                              calixtinus\u00bb, il n\u2019en est pas l\u2019auteur, pas                              plus que Turpin, comme nous l\u2019avons d\u00e9montr\u00e9 plus                              haut.<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;E.                              Filhol donne un bref mais \u00e9vocateur aper\u00e7u de l\u2019\u00e9tat                              des recherches et des d\u00e9bats sur ce sujet, du moins                              en ce qui concerne l\u2019attribution du Livre V: \u00abUne                              lettre qui figure \u00e0 la fin du cinqui\u00e8me livre et                              qui se pr\u00e9sente comme l\u2019oeuvre du pape Innocent                              II indique que le Liber Calixtinus aurait \u00e9t\u00e9 donn\u00e9                              \u00e0 l\u2019\u00e9glise de Compostelle par le poitevin Aimery                              Picaud de Parthenay-le-Vieux. On a donc suppos\u00e9,                              bien que la th\u00e8se de l\u2019origine clunisienne du livre                              ait d\u2019abord \u00e9t\u00e9 soutenue au d\u00e9but du si\u00e8cle par                              Joseph B\u00e9dier, reprise ensuite par Emile M\u00e2le et                              Henri Focillon, qu\u2019Aimery Picaud serait l\u2019auteur                              ou l\u2019un des auteurs du Guide du p\u00e8lerin\u00bb..<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;Cependant,                              les chercheurs s\u2019accordent \u00e0 dire que l\u2019ensemble                              du Liber sancti Jacobi, au vu de ses particularit\u00e9s                              et de sa complexit\u00e9, n\u2019est pas une oeuvre individuelle,                              mais plut\u00f4t une oeuvre collective r\u00e9dig\u00e9e en plusieurs                              \u00e9tapes et marqu\u00e9e par de nombreuses influences:                              Aimeri Picaud de Parthenay-le-Vieux, bien entendu,                              l\u2019archev\u00eaque Diego Gelmirez, l\u2019abbaye de V\u00e9zelay\u2026<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\"><b>4.2.                              Pourquoi a t\u2019il \u00e9t\u00e9 \u00e9crit ?<\/b><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;Une                              chose est s\u00fbre, le Codex Calixtinus est avant tout                              une oeuvre religieuse, destin\u00e9e un usage interne                              &#8211; principalement du fait de sa r\u00e9daction en langue                              latine -, mais il a cependant les ambitions d\u2019un                              texte sacr\u00e9, pour preuve les enluminures et illustrations                              qui ornent de part et d\u2019autre le manuscrit.<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;A.                              Moisan va plus loin dans son \u00e9tude de l\u2019oeuvre et                              conclut: \u00abDes points acquis jusqu\u2019ici une constatation                              se d\u00e9gage: le Liber-Codex est bien tout entier une                              \u00ab obra de propaganda \u00bb, dont le but est de c\u00e9l\u00e9brer                              saint Jacques et son p\u00e8lerinage, essentiellement                              en r\u00e9formant la liturgie scl\u00e9ros\u00e9e que d\u00e9nonce la                              lettre inaugurale mise sous l\u2019autorit\u00e9 du pape Calixte                              II, par l\u2019apport de la liturgie romaine universelle\u00bb.<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\"><b>5.                              Conclusion<\/b><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;Le                              Liber sancti Jacobi est une oeuvre complexe, difficile                              \u00e0 cerner et donc \u00e0 \u00e9tudier, d\u2019une part \u00e0 cause de                              notre \u00e9loignement chronologique et d\u2019autre part                              en raison de sa grande diversit\u00e9 de tons selon les                              cinq livres qui la composent. En effet, entre guide                              religieux et spirituel, chanson de geste et guide                              de p\u00e8lerinage, contenant \u00e0 la fois illustrations,                              partitions musicales, messes et r\u00e9cits en tout genre,                              le Codex Calixtinus laisse aux chercheurs encore                              bien des pistes \u00e0 explorer.<\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/><\/span><\/div>\n<div style=\"line-height: 100%; margin-bottom: 0pt; margin-top: 0pt; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: x-small;\"><span style=\"font-size: small;\">Fuente: MASTER SIB 2\u00e8me ann\u00e9e Option R\u00e9seaux d\u2019information et Document \u00e9lectronique<\/span>.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div><object classid=\"clsid:D27CDB6E-AE6D-11cf-96B8-444553540000\" style=\"height: 297px; width: 420px;\"><param name=\"movie\" value=\"http:\/\/static.issuu.com\/webembed\/viewers\/style1\/v2\/IssuuReader.swf?mode=mini&amp;backgroundColor=%23222222&amp;documentId=111215082645-876ff386255b413384ac13274321ff7a\" \/><param name=\"allowfullscreen\" value=\"true\"\/><param name=\"menu\" value=\"false\"\/><param name=\"wmode\" value=\"transparent\"\/><embed src=\"http:\/\/static.issuu.com\/webembed\/viewers\/style1\/v2\/IssuuReader.swf\" type=\"application\/x-shockwave-flash\" allowfullscreen=\"true\" menu=\"false\" wmode=\"transparent\" style=\"width:420px;height:297px\" flashvars=\"mode=mini&amp;backgroundColor=%23222222&amp;documentId=111215082645-876ff386255b413384ac13274321ff7a\" \/><\/object><\/p>\n<div style=\"text-align: left; width: 420px;\"><a href=\"http:\/\/issuu.com\/codicecalixtino\/docs\/codexfrances?mode=window&amp;backgroundColor=%23222222\" target=\"_blank\">Open publication<\/a> &#8211; Free <a href=\"http:\/\/issuu.com\/\" target=\"_blank\">publishing<\/a> &#8211; <a href=\"http:\/\/issuu.com\/search?q=rapport\" target=\"_blank\">More rapport<\/a><\/p>\n<p><\/div>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: center;\"><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"\" border=\"0\" height=\"1\" src=\"https:\/\/www.paypalobjects.com\/es_ES\/i\/scr\/pixel.gif\" width=\"1\" \/><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Libro I Codex Calixtinus facs\u00edmil. Codex Calixtinus (Viant) &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Le Livre de Saint Jacques ou Liber Sancti Jacobi (Codex Calixtinus) &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Florence VIANT &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Master SIB 2\u00e8me ann\u00e9e&#8230;<\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77,81],"tags":[],"class_list":["post-1795","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-codice-calixtino","category-idiomas"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t<!-- All in One SEO Pro 5.0.4 - aioseo.com -->\n\t<meta name=\"description\" content=\"Libro I Codex Calixtinus facs\u00edmil.Codex Calixtinus (Viant) Le Livre de Saint Jacques ou Liber Sancti Jacobi (Codex Calixtinus) Florence VIANT Master SIB 2\u00e8me ann\u00e9e Option R\u00e9seaux d\u2019information et Document \u00e9lectronique 2005 - partie 21. Introduction Le Liber Sancti Jacobi, appel\u00e9 aussi Codex Calixtinus en raison de sa pr\u00e9face attribu\u00e9e au pape Calixte II, est compos\u00e9 de cinq\" \/>\n\t<meta name=\"robots\" content=\"max-image-preview:large\" \/>\n\t<meta name=\"author\" content=\"Elclubdelfacsimil\"\/>\n\t<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/facsimil.club\/en\/le-livre-de-saint-jacques-ou-liber-sancti-jacobi-codex-calixtinus-francais\/\" \/>\n\t\t<meta name=\"generator\" content=\"All in One SEO Pro (AIOSEO) 5.0.4\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:site_name\" content=\"El Club del Facs\u00edmil - El mundo del libro de colecci\u00f3n a su alcance\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:title\" content=\"Le Livre de Saint Jacques ou Liber Sancti Jacobi (Codex Calixtinus) Francais - El Club del Facs\u00edmil\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:description\" content=\"Libro I Codex Calixtinus facs\u00edmil.Codex Calixtinus (Viant) Le Livre de Saint Jacques ou Liber Sancti Jacobi (Codex Calixtinus) Florence VIANT Master SIB 2\u00e8me ann\u00e9e Option R\u00e9seaux d\u2019information et Document \u00e9lectronique 2005 - partie 21. Introduction Le Liber Sancti Jacobi, appel\u00e9 aussi Codex Calixtinus en raison de sa pr\u00e9face attribu\u00e9e au pape Calixte II, est compos\u00e9 de cinq\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/facsimil.club\/en\/le-livre-de-saint-jacques-ou-liber-sancti-jacobi-codex-calixtinus-francais\/\" \/>\n\t\t<meta property=\"article:published_time\" content=\"2011-12-15T08:25:00+00:00\" \/>\n\t\t<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-10-29T14:50:21+00:00\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:title\" content=\"Le Livre de Saint Jacques ou Liber Sancti Jacobi (Codex Calixtinus) Francais - El Club del Facs\u00edmil\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:description\" content=\"Libro I Codex Calixtinus facs\u00edmil.Codex Calixtinus (Viant) Le Livre de Saint Jacques ou Liber Sancti Jacobi (Codex Calixtinus) Florence VIANT Master SIB 2\u00e8me ann\u00e9e Option R\u00e9seaux d\u2019information et Document \u00e9lectronique 2005 - partie 21. Introduction Le Liber Sancti Jacobi, appel\u00e9 aussi Codex Calixtinus en raison de sa pr\u00e9face attribu\u00e9e au pape Calixte II, est compos\u00e9 de cinq\" \/>\n\t\t<script type=\"application\/ld+json\" class=\"aioseo-schema\">\n\t\t\t{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"BlogPosting\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/facsimil.club\\\/en\\\/le-livre-de-saint-jacques-ou-liber-sancti-jacobi-codex-calixtinus-francais\\\/#blogposting\",\"name\":\"Le Livre de Saint Jacques ou Liber Sancti Jacobi (Codex Calixtinus) Francais - El Club del Facs\\u00edmil\",\"headline\":\"Le Livre de Saint Jacques ou Liber Sancti Jacobi (Codex Calixtinus) Francais\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/facsimil.club\\\/en\\\/author\\\/elclubdelfacsimil\\\/#author\"},\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/facsimil.club\\\/en\\\/#organization\"},\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"url\":\"http:\\\/\\\/3.bp.blogspot.com\\\/--LK0ejzwHos\\\/T0O7yzdxfJI\\\/AAAAAAAAASU\\\/z5RwzBxp9yc\\\/s640\\\/Solemniacodexcalixtinus.jpg\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/facsimil.club\\\/en\\\/le-livre-de-saint-jacques-ou-liber-sancti-jacobi-codex-calixtinus-francais\\\/#articleImage\"},\"datePublished\":\"2011-12-15T08:25:00+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-29T14:50:21+00:00\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/facsimil.club\\\/en\\\/le-livre-de-saint-jacques-ou-liber-sancti-jacobi-codex-calixtinus-francais\\\/#webpage\"},\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/facsimil.club\\\/en\\\/le-livre-de-saint-jacques-ou-liber-sancti-jacobi-codex-calixtinus-francais\\\/#webpage\"},\"articleSection\":\"C\\u00f3dice Calixtino, Idiomas\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/facsimil.club\\\/en\\\/le-livre-de-saint-jacques-ou-liber-sancti-jacobi-codex-calixtinus-francais\\\/#breadcrumblist\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/facsimil.club\\\/en\\\/#listItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/facsimil.club\\\/en\\\/\",\"nextItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/facsimil.club\\\/en\\\/category\\\/codice-calixtino\\\/#listItem\",\"name\":\"C\\u00f3dice Calixtino\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/facsimil.club\\\/en\\\/category\\\/codice-calixtino\\\/#listItem\",\"position\":2,\"name\":\"C\\u00f3dice Calixtino\",\"item\":\"https:\\\/\\\/facsimil.club\\\/en\\\/category\\\/codice-calixtino\\\/\",\"nextItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/facsimil.club\\\/en\\\/le-livre-de-saint-jacques-ou-liber-sancti-jacobi-codex-calixtinus-francais\\\/#listItem\",\"name\":\"Le Livre de Saint Jacques ou Liber Sancti Jacobi (Codex Calixtinus) Francais\"},\"previousItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/facsimil.club\\\/en\\\/#listItem\",\"name\":\"Home\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/facsimil.club\\\/en\\\/le-livre-de-saint-jacques-ou-liber-sancti-jacobi-codex-calixtinus-francais\\\/#listItem\",\"position\":3,\"name\":\"Le Livre de Saint Jacques ou Liber Sancti Jacobi (Codex Calixtinus) Francais\",\"previousItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/facsimil.club\\\/en\\\/category\\\/codice-calixtino\\\/#listItem\",\"name\":\"C\\u00f3dice Calixtino\"}}]},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/facsimil.club\\\/en\\\/#organization\",\"name\":\"El Club del Facs\\u00edmil\",\"description\":\"El mundo del libro de colecci\\u00f3n a su alcance\",\"url\":\"https:\\\/\\\/facsimil.club\\\/en\\\/\",\"email\":\"info@clubdelfacsimil.com\",\"telephone\":\"+34910703021\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"url\":\"https:\\\/\\\/facsimil.club\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/club-del-facsimil-logo-color-compacto.png\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/facsimil.club\\\/en\\\/le-livre-de-saint-jacques-ou-liber-sancti-jacobi-codex-calixtinus-francais\\\/#organizationLogo\",\"width\":2400,\"height\":615},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/facsimil.club\\\/en\\\/le-livre-de-saint-jacques-ou-liber-sancti-jacobi-codex-calixtinus-francais\\\/#organizationLogo\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/facsimil.club\\\/en\\\/author\\\/elclubdelfacsimil\\\/#author\",\"url\":\"https:\\\/\\\/facsimil.club\\\/en\\\/author\\\/elclubdelfacsimil\\\/\",\"name\":\"Elclubdelfacsimil\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/facsimil.club\\\/en\\\/le-livre-de-saint-jacques-ou-liber-sancti-jacobi-codex-calixtinus-francais\\\/#authorImage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/94cde08b28be9639c86d9d64c29f2bf2b2e2387c3adb018d5ab6af220d80cd53?s=96&d=mm&r=g\",\"width\":96,\"height\":96,\"caption\":\"Elclubdelfacsimil\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/facsimil.club\\\/en\\\/le-livre-de-saint-jacques-ou-liber-sancti-jacobi-codex-calixtinus-francais\\\/#webpage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/facsimil.club\\\/en\\\/le-livre-de-saint-jacques-ou-liber-sancti-jacobi-codex-calixtinus-francais\\\/\",\"name\":\"Le Livre de Saint Jacques ou Liber Sancti Jacobi (Codex Calixtinus) Francais - El Club del Facs\\u00edmil\",\"description\":\"Libro I Codex Calixtinus facs\\u00edmil.Codex Calixtinus (Viant) Le Livre de Saint Jacques ou Liber Sancti Jacobi (Codex Calixtinus) Florence VIANT Master SIB 2\\u00e8me ann\\u00e9e Option R\\u00e9seaux d\\u2019information et Document \\u00e9lectronique 2005 - partie 21. Introduction Le Liber Sancti Jacobi, appel\\u00e9 aussi Codex Calixtinus en raison de sa pr\\u00e9face attribu\\u00e9e au pape Calixte II, est compos\\u00e9 de cinq\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/facsimil.club\\\/en\\\/#website\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/facsimil.club\\\/en\\\/le-livre-de-saint-jacques-ou-liber-sancti-jacobi-codex-calixtinus-francais\\\/#breadcrumblist\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/facsimil.club\\\/en\\\/author\\\/elclubdelfacsimil\\\/#author\"},\"creator\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/facsimil.club\\\/en\\\/author\\\/elclubdelfacsimil\\\/#author\"},\"datePublished\":\"2011-12-15T08:25:00+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-29T14:50:21+00:00\"},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/facsimil.club\\\/en\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/facsimil.club\\\/en\\\/\",\"name\":\"El Club del Facs\\u00edmil\",\"description\":\"El mundo del libro de colecci\\u00f3n a su alcance\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/facsimil.club\\\/en\\\/#organization\"}}]}\n\t\t<\/script>\n\t\t<!-- All in One SEO Pro -->\r\n\t\t<title>Le Livre de Saint Jacques ou Liber Sancti Jacobi (Codex Calixtinus) Francais - El Club del Facs\u00edmil<\/title>\n\n","aioseo_head_json":{"title":"Le Livre de Saint Jacques ou Liber Sancti Jacobi (Codex Calixtinus) Francais - El Club del Facs\u00edmil","description":"Libro I Codex Calixtinus facs\u00edmil.Codex Calixtinus (Viant) Le Livre de Saint Jacques ou Liber Sancti Jacobi (Codex Calixtinus) Florence VIANT Master SIB 2\u00e8me ann\u00e9e Option R\u00e9seaux d\u2019information et Document \u00e9lectronique 2005 - partie 21. Introduction Le Liber Sancti Jacobi, appel\u00e9 aussi Codex Calixtinus en raison de sa pr\u00e9face attribu\u00e9e au pape Calixte II, est compos\u00e9 de cinq","canonical_url":"https:\/\/facsimil.club\/en\/le-livre-de-saint-jacques-ou-liber-sancti-jacobi-codex-calixtinus-francais\/","robots":"max-image-preview:large","keywords":"","webmasterTools":{"miscellaneous":""},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"BlogPosting","@id":"https:\/\/facsimil.club\/en\/le-livre-de-saint-jacques-ou-liber-sancti-jacobi-codex-calixtinus-francais\/#blogposting","name":"Le Livre de Saint Jacques ou Liber Sancti Jacobi (Codex Calixtinus) Francais - El Club del Facs\u00edmil","headline":"Le Livre de Saint Jacques ou Liber Sancti Jacobi (Codex Calixtinus) Francais","author":{"@id":"https:\/\/facsimil.club\/en\/author\/elclubdelfacsimil\/#author"},"publisher":{"@id":"https:\/\/facsimil.club\/en\/#organization"},"image":{"@type":"ImageObject","url":"http:\/\/3.bp.blogspot.com\/--LK0ejzwHos\/T0O7yzdxfJI\/AAAAAAAAASU\/z5RwzBxp9yc\/s640\/Solemniacodexcalixtinus.jpg","@id":"https:\/\/facsimil.club\/en\/le-livre-de-saint-jacques-ou-liber-sancti-jacobi-codex-calixtinus-francais\/#articleImage"},"datePublished":"2011-12-15T08:25:00+00:00","dateModified":"2026-10-29T14:50:21+00:00","inLanguage":"en-US","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/facsimil.club\/en\/le-livre-de-saint-jacques-ou-liber-sancti-jacobi-codex-calixtinus-francais\/#webpage"},"isPartOf":{"@id":"https:\/\/facsimil.club\/en\/le-livre-de-saint-jacques-ou-liber-sancti-jacobi-codex-calixtinus-francais\/#webpage"},"articleSection":"C\u00f3dice Calixtino, Idiomas"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/facsimil.club\/en\/le-livre-de-saint-jacques-ou-liber-sancti-jacobi-codex-calixtinus-francais\/#breadcrumblist","itemListElement":[{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/facsimil.club\/en\/#listItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/facsimil.club\/en\/","nextItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/facsimil.club\/en\/category\/codice-calixtino\/#listItem","name":"C\u00f3dice Calixtino"}},{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/facsimil.club\/en\/category\/codice-calixtino\/#listItem","position":2,"name":"C\u00f3dice Calixtino","item":"https:\/\/facsimil.club\/en\/category\/codice-calixtino\/","nextItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/facsimil.club\/en\/le-livre-de-saint-jacques-ou-liber-sancti-jacobi-codex-calixtinus-francais\/#listItem","name":"Le Livre de Saint Jacques ou Liber Sancti Jacobi (Codex Calixtinus) Francais"},"previousItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/facsimil.club\/en\/#listItem","name":"Home"}},{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/facsimil.club\/en\/le-livre-de-saint-jacques-ou-liber-sancti-jacobi-codex-calixtinus-francais\/#listItem","position":3,"name":"Le Livre de Saint Jacques ou Liber Sancti Jacobi (Codex Calixtinus) Francais","previousItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/facsimil.club\/en\/category\/codice-calixtino\/#listItem","name":"C\u00f3dice Calixtino"}}]},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/facsimil.club\/en\/#organization","name":"El Club del Facs\u00edmil","description":"El mundo del libro de colecci\u00f3n a su alcance","url":"https:\/\/facsimil.club\/en\/","email":"info@clubdelfacsimil.com","telephone":"+34910703021","logo":{"@type":"ImageObject","url":"https:\/\/facsimil.club\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/club-del-facsimil-logo-color-compacto.png","@id":"https:\/\/facsimil.club\/en\/le-livre-de-saint-jacques-ou-liber-sancti-jacobi-codex-calixtinus-francais\/#organizationLogo","width":2400,"height":615},"image":{"@id":"https:\/\/facsimil.club\/en\/le-livre-de-saint-jacques-ou-liber-sancti-jacobi-codex-calixtinus-francais\/#organizationLogo"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/facsimil.club\/en\/author\/elclubdelfacsimil\/#author","url":"https:\/\/facsimil.club\/en\/author\/elclubdelfacsimil\/","name":"Elclubdelfacsimil","image":{"@type":"ImageObject","@id":"https:\/\/facsimil.club\/en\/le-livre-de-saint-jacques-ou-liber-sancti-jacobi-codex-calixtinus-francais\/#authorImage","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/94cde08b28be9639c86d9d64c29f2bf2b2e2387c3adb018d5ab6af220d80cd53?s=96&d=mm&r=g","width":96,"height":96,"caption":"Elclubdelfacsimil"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/facsimil.club\/en\/le-livre-de-saint-jacques-ou-liber-sancti-jacobi-codex-calixtinus-francais\/#webpage","url":"https:\/\/facsimil.club\/en\/le-livre-de-saint-jacques-ou-liber-sancti-jacobi-codex-calixtinus-francais\/","name":"Le Livre de Saint Jacques ou Liber Sancti Jacobi (Codex Calixtinus) Francais - El Club del Facs\u00edmil","description":"Libro I Codex Calixtinus facs\u00edmil.Codex Calixtinus (Viant) Le Livre de Saint Jacques ou Liber Sancti Jacobi (Codex Calixtinus) Florence VIANT Master SIB 2\u00e8me ann\u00e9e Option R\u00e9seaux d\u2019information et Document \u00e9lectronique 2005 - partie 21. Introduction Le Liber Sancti Jacobi, appel\u00e9 aussi Codex Calixtinus en raison de sa pr\u00e9face attribu\u00e9e au pape Calixte II, est compos\u00e9 de cinq","inLanguage":"en-US","isPartOf":{"@id":"https:\/\/facsimil.club\/en\/#website"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/facsimil.club\/en\/le-livre-de-saint-jacques-ou-liber-sancti-jacobi-codex-calixtinus-francais\/#breadcrumblist"},"author":{"@id":"https:\/\/facsimil.club\/en\/author\/elclubdelfacsimil\/#author"},"creator":{"@id":"https:\/\/facsimil.club\/en\/author\/elclubdelfacsimil\/#author"},"datePublished":"2011-12-15T08:25:00+00:00","dateModified":"2026-10-29T14:50:21+00:00"},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/facsimil.club\/en\/#website","url":"https:\/\/facsimil.club\/en\/","name":"El Club del Facs\u00edmil","description":"El mundo del libro de colecci\u00f3n a su alcance","inLanguage":"en-US","publisher":{"@id":"https:\/\/facsimil.club\/en\/#organization"}}]},"og:locale":"en_US","og:site_name":"El Club del Facs\u00edmil - El mundo del libro de colecci\u00f3n a su alcance","og:type":"article","og:title":"Le Livre de Saint Jacques ou Liber Sancti Jacobi (Codex Calixtinus) Francais - El Club del Facs\u00edmil","og:description":"Libro I Codex Calixtinus facs\u00edmil.Codex Calixtinus (Viant) Le Livre de Saint Jacques ou Liber Sancti Jacobi (Codex Calixtinus) Florence VIANT Master SIB 2\u00e8me ann\u00e9e Option R\u00e9seaux d\u2019information et Document \u00e9lectronique 2005 - partie 21. Introduction Le Liber Sancti Jacobi, appel\u00e9 aussi Codex Calixtinus en raison de sa pr\u00e9face attribu\u00e9e au pape Calixte II, est compos\u00e9 de cinq","og:url":"https:\/\/facsimil.club\/en\/le-livre-de-saint-jacques-ou-liber-sancti-jacobi-codex-calixtinus-francais\/","article:published_time":"2011-12-15T08:25:00+00:00","article:modified_time":"2026-10-29T14:50:21+00:00","twitter:card":"summary_large_image","twitter:title":"Le Livre de Saint Jacques ou Liber Sancti Jacobi (Codex Calixtinus) Francais - El Club del Facs\u00edmil","twitter:description":"Libro I Codex Calixtinus facs\u00edmil.Codex Calixtinus (Viant) Le Livre de Saint Jacques ou Liber Sancti Jacobi (Codex Calixtinus) Florence VIANT Master SIB 2\u00e8me ann\u00e9e Option R\u00e9seaux d\u2019information et Document \u00e9lectronique 2005 - partie 21. Introduction Le Liber Sancti Jacobi, appel\u00e9 aussi Codex Calixtinus en raison de sa pr\u00e9face attribu\u00e9e au pape Calixte II, est compos\u00e9 de cinq"},"aioseo_meta_data":{"post_id":"1795","title":null,"description":null,"keywords":null,"keyphrases":null,"primary_term":null,"canonical_url":null,"og_title":null,"og_description":null,"og_object_type":"default","og_image_type":"default","og_image_url":null,"og_image_width":null,"og_image_height":null,"og_image_custom_url":null,"og_image_custom_fields":null,"og_video":null,"og_custom_url":null,"og_article_section":null,"og_article_tags":null,"twitter_use_og":false,"twitter_card":"default","twitter_image_type":"default","twitter_image_url":null,"twitter_image_custom_url":null,"twitter_image_custom_fields":null,"twitter_title":null,"twitter_description":null,"schema":{"blockGraphs":[],"customGraphs":[],"default":{"data":{"Article":[],"Course":[],"Dataset":[],"FAQPage":[],"Movie":[],"Person":[],"Product":[],"ProductReview":[],"Car":[],"Recipe":[],"Service":[],"SoftwareApplication":[],"WebPage":[]},"graphName":"","isEnabled":true},"graphs":[]},"schema_type":"default","schema_type_options":null,"pillar_content":false,"robots_default":true,"robots_noindex":false,"robots_noarchive":false,"robots_nosnippet":false,"robots_nofollow":false,"robots_noimageindex":false,"robots_noodp":false,"robots_notranslate":false,"robots_max_snippet":null,"robots_max_videopreview":null,"robots_max_imagepreview":"large","priority":null,"frequency":null,"local_seo":null,"seo_analyzer_scan_date":"2026-10-29 15:08:37","breadcrumb_settings":null,"limit_modified_date":false,"open_ai":null,"ai":null,"created":"2026-01-12 13:38:22","updated":"2026-10-29 15:08:37","focus_keyword":null,"additional_keywords":null,"truseo_locale":null},"aioseo_breadcrumb":"<div class=\"aioseo-breadcrumbs\"><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t<a href=\"https:\/\/facsimil.club\/en\/\" title=\"Home\">Home<\/a>\n<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb-separator\">\u00bb<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t<a href=\"https:\/\/facsimil.club\/en\/category\/codice-calixtino\/\" title=\"C\u00f3dice Calixtino\">C\u00f3dice Calixtino<\/a>\n<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb-separator\">\u00bb<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\tLe Livre de Saint Jacques ou Liber Sancti Jacobi (Codex Calixtinus) Francais\n<\/span><\/div>","aioseo_breadcrumb_json":[{"label":"Home","link":"https:\/\/facsimil.club\/en\/"},{"label":"C\u00f3dice Calixtino","link":"https:\/\/facsimil.club\/en\/category\/codice-calixtino\/"},{"label":"Le Livre de Saint Jacques ou Liber Sancti Jacobi (Codex Calixtinus) Francais","link":"https:\/\/facsimil.club\/en\/le-livre-de-saint-jacques-ou-liber-sancti-jacobi-codex-calixtinus-francais\/"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/facsimil.club\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1795","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/facsimil.club\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/facsimil.club\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/facsimil.club\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/facsimil.club\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1795"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/facsimil.club\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1795\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/facsimil.club\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1795"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/facsimil.club\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1795"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/facsimil.club\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1795"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}